Küçük alanda büyük bahçe hayali

Rüzgar ve Hava Akımından Etkilenen Bitkileri Balkonunuzda Sabitlemek

Yedinci kattaki balkonda domates fidesi bir gecede ikiye katlanmaz ama bir gecede kırılabilir. Yüksek katlarda rüzgar, zeminden çok farklı davranır: bina cephesi boyunca hızlanır, köşelerde döner, saksıları devirir, yaprakları kurutur. Aşağıda, kendi balkonunuzda tek başınıza uygulayabileceğiniz sabitleme ve koruma yöntemlerini soru–cevap düzeninde topladım.

Rüzgar bitkiye tam olarak ne yapıyor?

İki ayrı zarar var ve çözümleri de ayrı:

  • Mekanik zarar: Gövde kırılması, dal yarılması, saksının devrilmesi, çiçek ve meyve dökümü.
  • Fizyolojik zarar: Sürekli hava akımı yaprak yüzeyindeki nemi süpürür. Bitki terlemeyle kaybettiğini kökten karşılayamaz, yaprak kenarları kahverengileşir. Toprak da beklediğinizden çok daha hızlı kurur.

Yani sadece bağlamak yetmez; su dengesini de gözden geçirmeniz gerekir.

Balkonumdaki rüzgarı nasıl ölçerim?

Aletle uğraşmayın. Bir hafta boyunca korkuluğun farklı noktalarına 20–30 cm uzunlukta ince kurdele parçaları bağlayın. Sabah, öğlen, akşam bakın. Hangi kurdele sürekli yatay duruyorsa orası "sert bölge"dir; ara ara kıpırdayan yer "orta", çoğu zaman sarkan yer "korunaklı" bölgedir. Bu üç bölgeyi zihninizde haritalayın, çünkü bütün yerleşim planı buna göre kurulacak.

Adım adım: balkon rüzgar korumasını kurmak

  1. Bitkileri bölgelere göre yeniden dağıtın. En ucuz çözüm taşımaktır. Fesleğen, marul, yeni köklenmiş fideler ve geniş yapraklı süs bitkileri duvara yakın korunaklı bölgeye; biberiye, kekik, lavanta, adaçayı gibi sert yapılı ve dar yapraklı türler sert bölgeye gider. Güneşle rüzgarı birlikte düşünmek gerekiyor: en rüzgarlı yer genelde en güneşli yerdir, o yüzden ışık ihtiyacı yüksek ama gövdesi sağlam türleri oraya koyun.
  2. Ağırlık merkezini aşağı çekin. Devrilmelerin çoğu hafif plastik saksılardan olur. Saksının dibine drenaj tabakasının altına 3–5 cm kalınlığında iri çakıl veya kırık kiremit koyun. Uzun bitkilerde saksı seçiminde kural şu: saksı çapı, bitkinin toprak üstü yüksekliğinin en az üçte biri olsun. Uzun ve dar saksılar yüksek katta baştan kayıptır.
  3. Rüzgar kesici yüzey kurun, ama gözenekli olsun. Burada en sık yapılan hata, tam kapatmaktır. Katı bir pleksi veya plastik levha rüzgarı durdurmaz, üzerinden atlatıp arkasında girdap oluşturur; bitki bu sefer alttan ve arkadan darbe alır. Yaklaşık yarısı boşluk olan yüzeyler (gölgelik filesi, kamış hasır, seyrek dokuma branda, ince delikli kafes) rüzgarı yavaşlatır. Bir de şu var: geçirimsiz panel, üzerine binen kuvvetle birlikte korkuluğu zorlar. Fileyi korkuluğa 30–40 cm aralıkla kelepçe veya kablo bağıyla, üst ve alt kenarından birlikte sabitleyin; sadece üstten bağlanan file kısa sürede yırtılır.
  4. Canlı perde oluşturun. Saksılı bir sıra dayanıklı bitki, arkadaki hassas bitkiler için doğal siper olur. Yüksek ve dar formda gelişen türlerle çalışmak burada işe yarar; dikey düzenleme ve sütun formundaki bitkiler bu iş için biçilmiş kaftandır. Perde bitkilerinin saksılarını sıkı sıra hâlinde, yan yana temas edecek şekilde dizin — birbirlerini de destekler.
  5. Gövdeleri doğru bağlayın. Her uzun bitkiye bir destek çubuğu: bambu, metal spiral veya üçlü piramit çıta. Çubuğu saksının kenarına, kök topağını yarmayacak şekilde ve rüzgarın estiği yöne çakın; bitki rüzgarla desteğe yaslanmış olsun. Bağ malzemesi esnek olmalı: bez şerit, jüt sicim, bahçe teli. Tel kelepçe ve ince naylon ip gövdeye gömülür.

    Bağ şu şekilde: gövdeyi çubuğa doğrudan sarmak yerine, ipi sekiz çizerek geçirin. Böylece gövde ile çubuk arasında bir yastık boşluğu kalır, sürtünmeyle kabuk soyulmaz. Her 20–25 cm'de bir bağ yeterli. Bağın altına parmağınız girmiyorsa fazla sıkısınız.

  6. Rafları ve askıları güvene alın. Askılı saksılar en tehlikeli grup: dönerken hem kendine hem çevresine zarar verir. Askı zincirini tek noktadan değil iki noktadan bağlayın veya saksının altından geçen ince bir bağla korkuluğa çekin. Kademeli raflarda en ağır saksılar en alt rafa, hafifler ortaya; en üst raf mümkünse boş kalsın. Rafın kendisini de duvara veya korkuluğa bağlamayı unutmayın.
  7. Sulama ve besleme ritmini rüzgara göre ayarlayın. Rüzgarlı balkonda toprak yüzeyi çabuk kurur. Toprak üstüne 2–3 cm malç (ince çakıl, kabuk parçası, kuru bitki artığı) serin; hem nemi tutar hem hafif toprağın uçmasını engeller. Sulamayı sabaha erken veya akşamüstüne alın. Sert rüzgar günlerinde yapraklara püskürtme yapmayın, damladan sulayın. Rüzgarlı balkonda gübreyi de biraz seyrelterek verin: hızlı ve gevşek büyüyen sürgünler ilk fırtınada kırılır.
  8. Fırtına öncesi 10 dakikalık rutin. Hava uyarısı gördüğünüzde: hafif saksıları içeriye veya duvar önüne alın, askıları indirin, fileyi gevşetin (esneme payı bırakın), meyveli dalları destekleyin, boş saksı ve tabakları toplayın. Balkondan aşağı düşen bir saksı, kaybedilen bitkiden çok daha ciddi bir sorundur.

Sık yapılan hatalar