Balkon Bahçesi için Toprak Hazırlanması

Balkonda yetiştirdiğiniz bitkinin kökü, bahçedeki gibi metrelerce derine inip kendi başının çaresine bakamaz. Saksının içindeki o birkaç litre toprak, bitkinin bütün dünyası. Bu yüzden balkon bahçeciliğinde başarının en büyük payı, doğru hazırlanmış bir toprağa aittir.

Bahçe toprağını saksıya doldursam olmaz mı?

Olmaz, en azından tek başına olmaz. Bahçe toprağı açık alanda nefes alır, yağmurla yıkanır, solucanlar tarafından sürekli havalandırılır. Aynı toprağı saksıya koyduğunuzda ilk sulamadan sonra sıkışır, kalıp gibi olur ve kökler hava bulamaz. Üstelik içinde yabancı ot tohumu, mantar sporu ve larva taşıma olasılığı yüksektir.

Saksıda ihtiyacınız olan şey, hafif, gözenekli, su tutan ama fazlasını hızla tahliye eden bir ortamdır. Buna genelde "harç" veya saksı toprağı karışımı diyoruz.

İyi bir karışımda ne aranır?

Üç işi birlikte yapması gerekir:

Su tutma: Sulama arasında bitkiyi susuz bırakmayacak kadar nem depolamalı.
Drenaj ve havalanma: Fazla su dipten çıkmalı, kökün etrafında hava boşluğu kalmalı.
Besin ve yapı: Kökün tutunacağı, mikroorganizmaların yaşayacağı organik bir gövde olmalı.

Bir malzeme bunların üçünü tek başına yapmaz; bu yüzden karıştırıyoruz.

Adım adım karışım hazırlama

Malzemeleri toplayın. Temel iskelet için torf veya hindistan cevizi lifi (kokopit), organik madde için iyi yanmış solucan gübresi ya da olgun kompost, gözeneklilik için perlit veya iri kum. İsterseniz bir miktar elenmiş bahçe toprağı da ekleyebilirsiniz ama oranı düşük tutun.
Oranı belirleyin. Genel amaçlı bir karışım için pratik ölçü: 4 ölçek torf/kokopit + 2 ölçek kompost veya solucan gübresi + 2 ölçek perlit. Sardunya, fesleğen, marul gibi çoğu bitki bu karışımdan memnun olur.
Bitkiye göre ayar yapın. Kekik, biberiye, lavanta gibi kurakçıl bitkilerde perliti veya kumu bir ölçek artırın, komposttan kısın. Domates, biber, salatalık gibi çok besin isteyen sebzelerde kompost payını artırın. Sukulent ve kaktüste karışımın neredeyse yarısı iri gözenekli malzeme olmalı.
Kokopiti önceden ıslatın. Preslenmiş blok halinde alıyorsanız ılık suda şişirin, sonra fazla suyu sıkın. Kuru kokopit karışıma girdiğinde suyu diğer malzemelerden çeker ve dengeyi bozar.
Kuru karıştırın, sonra nemlendirin. Geniş bir leğende malzemeleri elinizle veya küçük malayla homojen hale getirin. Ardından üzerine azar azar su serpip karıştırın. Doğru nem seviyesinin testi şudur: bir tutam alıp yumruğunuzda sıkın. Şekil alıp dağılmıyorsa ve parmaklarınızın arasından su damlamıyorsa hazırdır.
Saksıyı doldurun. Saksının tabanında delik olduğundan emin olun; bu, doğru saksı seçiminin en temel şartı. Delik üzerine tek kat kırık saksı parçası ya da bir tül parçası koyabilirsiniz. Sonra karışımı doldurup hafifçe bastırın, sıkıştırmayın. Üstte sulama payı olarak 2-3 santim boşluk bırakın.
İlk sulamayı yapın ve gözlemleyin. Su, dipten 15-30 saniye içinde damlamaya başlamalı. Hiç akmıyorsa karışım fazla ağır; dakikalarca akıyorsa fazla gevşek. Gerekirse toprağı çıkarıp oranı düzeltmek, ileride kaybedeceğiniz bitkiden daha kolaydır.
Yüzeyi kapatın. İnce bir malç katmanı (kabuk parçası, kuru yaprak, biraz kompost) buharlaşmayı azaltır, sulama sırasında toprağın sıçramasını önler.

Karışımı kaç yılda bir yenilemeli?

Tek yıllık çiçek ve sebzelerde her sezon toprağın en az üst yarısını tazelemek en sağlıklısı. Çok yıllık bitkilerde her yıl toprağı tamamen değiştirmek gerekmez; yılda bir üst 3-4 santimi alıp yerine kompost eklemek, bir de iki yılda bir saksı değişimi genelde yeterlidir. Eski toprağı çöpe atmayın: eleyip, kompost ve perlitle canlandırarak tekrar kullanabilirsiniz.

Toprak besini ne zaman biter?

Kompost ağırlıklı bir karışım bitkiyi ilk 4-6 hafta besler. Sonrasında sulamayla besinler yıkanır ve bitki açlık işaretleri gösterir: alt yapraklarda solgunluk, yavaşlayan büyüme, küçülen yeni yapraklar. Bu noktada düzenli besleme programına geçmek gerekir; sıvı gübre ve organik takviyelerin dozu ile sıklığı ayrı bir konu.