Küçük alanda büyük bahçe hayali

Balkon Bahçesi Planlaması ve Tasarımı

Balkona çıkıp "buraya ne koysam?" diye bakan çoğu kişi, doğrudan saksı almaya gider. Sonra ne olur? Saksılar sığmaz, güneş bir köşeye hiç düşmez, sulama sırası ayak altında dolaşmaya dönüşür. Oysa iki saat sürecek basit bir planlama, bir mevsim boyu yaşanacak pişmanlığın önüne geçer. Aşağıda, elinizde sadece bir mezura, kağıt ve telefonunuz varken uygulayabileceğiniz bir balkon düzeni planlama yöntemi var.

Planlamaya neden bitki seçmeden başlanır?

Çünkü balkonun size sunduğu üç şey sabittir: alan, ışık ve taşıma kapasitesi. Bitkiyi değiştirebilirsiniz; balkonun yönünü değiştiremezsiniz. Bu yüzden sıralama şöyle olmalı: önce koşulları ölç, sonra koşullara uyan bitkiyi seç. Tersini yapanlar, gölgede kalan bir köşede domates yetiştirmeye çalışıp "ben bahçecilikten anlamıyorum" sonucuna varıyor. Sorun yetenek değil, yer seçimi.

Adım adım balkon planı

  1. Alanı ölç ve kağıda dök.

    Balkonun uzunluğunu, genişliğini ve korkuluk yüksekliğini yazın. Kapı ve pencerenin açılma yönünü, çamaşırlığın yerini, klima dış ünitesini, prizi ve varsa su çıkışını da işaretleyin. Basit bir kuşbakışı kroki yeterli; ölçekli olması şart değil ama oranlar tutmalı. Soru: kaç metrekare gerekir? 2 m² bile yeter — ama o 2 m²'nin yarısını yürüme yolu olarak ayırmak zorundasınız.

  2. Yürüme ve çalışma payı ayır.

    Kendinize en az 50-60 cm genişliğinde bir geçiş bırakın. Eğilip saksı altını kontrol edecek, tabakları boşaltacak, budama yapacaksınız. Planın ilk çizgisi bitki değil, boşluk olmalı.

  3. Işığı bir gün boyunca takip et.

    Sabah, öğle ve ikindi olmak üzere en az üç kez balkona çıkın; hangi köşeye güneş vuruyor, ne kadar süre kalıyor, telefonunuzun notlarına yazın. Fotoğraf çekmek en pratik yöntem. Sonunda balkonu üç bölgeye ayırın:

    • Tam güneş: günde 6 saat ve üzeri doğrudan ışık
    • Yarı gölge: 3-5 saat, genelde sabah veya ikindi güneşi
    • Gölge: 3 saatin altı, çoğunlukla yansıyan ışık

    Soru: yön bilgisi yetmez mi? Yetmez. Güney cepheli bir balkon, karşı binanın gölgesinde kalıyorsa kuzey gibi davranır. Ölçüm yönden daha güvenilirdir.

  4. Rüzgârı ve sıcaklığı not et.

    Yüksek katlarda rüzgâr, ışıktan daha büyük sorun olabilir; yaprakları kurutur, ince gövdeleri kırar. Rüzgârın hangi taraftan geldiğini belirleyip o cepheye dayanıklı, kısa boylu bitkileri ya da bir siper (kamış paravan, sık dokulu file) yerleştirin. Metal korkuluk ve koyu zemin öğleden sonra ciddi ısı yayar; o hatta sıcağa dayanıklı türler daha rahat eder.

  5. Ağırlık hesabı yap.

    Islak toprak sandığınızdan ağırdır. Büyük saksıları balkonun ortasına değil, bina duvarına yakın kenara yerleştirin; yükü tek noktada toplamayın. Ağır kaplar için tekerlekli altlık, hem yük dağıtımı hem de mevsim değişiminde yer değiştirmek için işinizi kolaylaştırır.

  6. Katmanlı yerleşim kur.

    Alanı yatay değil dikey düşünün. Üç katman işe yarar: zeminde büyük kaplar, orta seviyede raf veya sehpa, üstte korkuluk askıları ve duvar cepleri. Boyu uzayan bitkileri arkaya, kısa ve sarkan olanları öne alın; böylece hiçbiri diğerini gölgelemez. Dikey çözümler ve sütun bitkileri, dar balkonlarda alanı iki katına çıkarır.

  7. Su ve drenaj yolunu planla.

    Sulama sırasında fazla su nereye gidecek? Altlıklar taşarsa komşunun balkonuna damlar mı? Bunu baştan çözün. Sulama sıranızı da plana yazın: en çok su isteyen bitkiler kapıya yakın, seyrek sulananlar uzak köşede olsun. Damlama sistemi düşünüyorsanız hortum güzergâhını krokiye şimdi çizin, sonra taşımak zor olur.

  8. Bitkileri bölgelere yerleştir.

    Elinizde artık ışık haritası var. Tam güneş bölgesine domates, biber, fesleğen, kekik, biberiye; yarı gölgeye marul, ıspanak, maydanoz, nane; gölgeye yeşilliklerin gölgeye toleranslı olanları ve süs yaprakları. Aromatik bitkileri mutfağa en yakın noktaya koymak, kullanma alışkanlığınızı doğrudan artırır.

  9. Küçük başla, boşluk bırak.

    İlk sezonda planın en fazla üçte ikisini doldurun. Bitkiler büyür, siz de neyin işe yaradığını göreceksiniz. Bırakılan boşluk, hata düzeltme payıdır.

Sık yapılan hatalar