Küçük alanda büyük bahçe hayali

Bitki Çoğaltma: Bölme ve Sürme Yöntemleri

Balkonunuzdaki nane saksısı iyice gürleştiyse, sardunyanız yan dallar verdiyse elinizde ücretsiz bitki var demektir. Bölme ve sürme (çelikleme), hiçbir özel ekipman gerektirmeyen iki temel çoğaltma yöntemi. Aşağıda sırayla ne zaman hangisini kullanacağınızı, hangi adımları izleyeceğinizi ve nerede tıkanacağınızı anlatıyorum.

Önce şu soru: Bölme mi, sürme mi?

Kararı bitkinin büyüme şekli veriyor. Toprak seviyesinden birden çok gövdeyle çıkan, tutam tutam çoğalan bitkiler bölünür. Tek gövdeden dallanan, sürgün veren bitkilerden ise çelik alınır.

Yöntem Uygun bitkiler En iyi zaman
Bölme Nane, limon otu, frenk soğanı, yaban mersini otları, çim benzeri süs bitkileri, kuşkonmaz eğreltisi İlkbahar başı veya sonbahar
Sürme / çelikleme Fesleğen, kekik, biberiye, adaçayı, sardunya, sukulentler, sarmaşıklar Aktif büyüme dönemi (bahar–yaz)

Bölme yöntemi: adım adım

  1. Bitkiyi sulayın, sonra bekleyin. İşlemden bir gün önce sulamak toprağı yumuşatır, kökler daha az yırtılır. Ama işlem anında toprak çamur gibi olmasın.
  2. Saksıdan çıkarın. Saksının kenarlarına hafifçe vurun, bitkiyi gövde dibinden değil kök topağından tutarak yan yatırıp çıkarın.
  3. Kök topağını inceleyin. Parmaklarınızla toprağı biraz dağıtın. Doğal ayrılma hatlarını göreceksiniz: her parçada kendi gövdesi ve kendi kökleri olan tutamlar.
  4. Ayırın. Elle ayrılıyorsa bıçak kullanmayın. Sıkı topaklarda temiz bir bıçakla yukarıdan aşağı kesin. Her parçada en az 3-4 sürgün ve bir tutam kök kalsın.
  5. Yaprakları hafifçe kısaltın. Kök kaybettiği için bitki fazla yaprağı besleyemez. Üstteki yeşil kütlenin yaklaşık üçte birini alın.
  6. Hemen dikin. Kökler havada beklerse kurur. Parçaların boyuna uygun saksılara, önceden nemlendirilmiş harçla dikin. Gövde dibi eski derinliğinde olsun.
  7. Bol sulayın, gölgede tutun. İlk 7-10 gün doğrudan öğle güneşi almayan bir yer ideal. Sonra bitkinin alıştığı ışık koşuluna döndürün.

Bölme başarılı oldu mu, nasıl anlarım?

İlk günlerde hafif pörsüme normaldir. 10-14 gün içinde yeni, parlak yapraklar çıkıyorsa kökler tutmuştur. Üç hafta sonra hâlâ hiçbir hareket yoksa toprak nemini ve kök kokusunu kontrol edin; ekşi koku çürüme işaretidir.

Sürme (çelikleme) yöntemi: adım adım

  1. Doğru sürgünü seçin. Çiçek açmamış, gençliğini koruyan, 8-12 cm boyunda bir uç sürgün en iyisidir. Odunlaşmış eski dal ve çok yumuşak yeni uç, ikisi de zorlanır.
  2. Kesimi düğümün altından yapın. Yaprakların gövdeye bağlandığı noktanın (düğüm) hemen altını, eğik açıyla ve keskin bir aletle kesin. Kökler bu bölgeden çıkar.
  3. Alt yaprakları temizleyin. Aşağıdaki 2-3 yaprağı koparın, üstte 3-4 yaprak bırakın. Suya veya toprağa girecek kısımda hiç yaprak kalmasın.
  4. Suda mı, toprakta mı köklendireceğinize karar verin. Fesleğen, nane, sardunya suda kolay köklenir; su berrak bir bardakta olsun ve iki günde bir değişsin. Biberiye, kekik, lavanta gibi odunsu türler perlit-torf karışımında daha iyi sonuç verir.
  5. Nemli ortam kurun. Toprakta köklendiriyorsanız saksının üstüne şeffaf bir poşet ya da kesilmiş pet şişe geçirin; yapraklara değmesin. Günde bir kez havalandırın.
  6. Işık verin, güneşte pişirmeyin. Parlak ama dolaylı ışık. Kökü olmayan çelik, güçlü güneşte suyunu kaybeder.
  7. Köklenmeyi test edin. 2-4 hafta sonra çeliği hafifçe çekin. Direnç varsa kökler tutmuştur. Suda köklendirdiyseniz kökler 3-5 cm olunca toprağa alın, daha uzatmayın.
  8. Toprağa geçişi kademeli yapın. Su köklerinden toprak köklerine geçiş streslidir; ilk hafta toprağı sürekli nemli tutun.

Sık yapılan hatalar