Küçük alanda büyük bahçe hayali

Kış Aylarında Balkondan Devamlı Hasat Yapabileceğiniz Yapraklı Sebzeler

Balkonun kasım gelince boşalması bir kural değil, sadece alışkanlık. Domates ve biber çekildikten sonra saksılar bir kenara yığılıyor, oysa yılın en kolay hasadı tam o dönemde başlıyor. Marul, ıspanak, roka, pazı, maydanoz gibi yapraklı sebzeler serinliği domatesin yazı sevdiği kadar sever. Aşağıda, hiç deneyimi olmayan birinin bile tek başına kurabileceği bir kış düzeni var.

Kışın gerçekten sebze yetişir mi?

Evet, ama "yetişmek" kelimesinin hızını düşürmek gerekiyor. Sıcaklık düştükçe bitki büyümesi yavaşlar; yazın 30 günde topladığınız rokayı kışın 50-60 günde toplarsınız. Buna karşılık iki büyük avantaj kazanırsınız: yaprak bitleri ve kırmızı örümcek neredeyse yok olur, marul ve ıspanak sıcakta yaptığı gibi hemen tohuma kalkıp acılaşmaz. Yani daha yavaş ama daha lezzetli ve daha temiz bir hasat.

Sıcaklık sınırı nedir? Balkon kış sebzeleri dediğimiz grup genelde -2, -5 °C aralığına kadar dayanır. Ispanak, pazı, kara lahana ve kışlık marul çeşitleri hafif dondan sonra daha tatlı olur, çünkü bitki yaprağındaki şekeri yoğunlaştırır. Kapalı bir balkonunuz varsa, iç mekân değeri genellikle dışarıdan 3-5 derece yukarıda olur; bu fark tek başına sezonu iki ay uzatır.

Adım adım kış hasadı düzeni

  1. Doğru türleri seçin. En güvenli başlangıç dörtlüsü: roka, ıspanak, kışlık kıvırcık/yağlı marul, pazı. Yanına kuzu kulağı, tere, hardal otu, kara lahana ve maydanoz eklenebilir. Ambalajda "kışlık" veya "soğuğa dayanıklı" yazan çeşitleri arayın; aynı sebzenin yazlık çeşidi soğukta duraklar.
  2. Kabı derinliğine göre seçin. Yapraklı sebze kökü yüzeyseldir, 15-20 cm derinlik yeter; ama genişlik önemlidir. Uzun balkon kasaları 4-5 marul veya bir sıra roka için idealdir. Kışın kalın duvarlı plastik ve ahşap kaplar tercih edilir: ince metal ve küçük saksı toprağı hızla dondurur. Saksı seçimi ve drenaj hazırlığı konusunda ayrıntılı anlatımlar sitede ayrıca var, buradaki tek kritik nokta altta mutlaka delik olması.
  3. Toprağı besleyici kurun. Karışım olarak 3 ölçü torf/hazır saksı toprağı, 1 ölçü solucan gübresi veya yanmış hayvan gübresi, 1 ölçü perlit yeterli. Kış toprağı yavaş çalıştığı için başlangıçta besin yüklemek, sonradan gübre kovalamaktan iyidir.
  4. Tohumu ne zaman atacağınıza karar verin. Kışta hasat için tohum sonbaharda, hava hâlâ 15 derece civarındayken ekilir. Eylül-ekim ekimi kasımdan itibaren toplanır. Bu treni kaçırdıysanız hazır fide alın; fide sizi 3-4 hafta öne taşır. Şubat sonundan itibaren yeni tohum atarak ilkbahara devir yapabilirsiniz.
  5. Sık ekin, sonra seyreltin. Rokayı ve ıspanağı serpme usulü ekip 2-3 cm aralık kalacak şekilde seyreltin; söktüğünüz fideler baby yaprak olarak salataya gider. Marulu 20 cm aralıkla dikin, yoksa dip kısmı havasız kalıp çürür.
  6. En bol ışığı bulun. Kışın güneş açısı düştüğü için yaz boyunca gölgede kalan köşeler aydınlanır, yaz boyunca kavuran duvar ise ısı deposu olarak işe yarar. Günde 4 saat direkt ışık kabul edilebilir; 6 saat idealdir. Balkonun hangi köşesinin ne kadar güneş aldığını bir hafta boyunca not etmek, güneş-gölge koşullarına göre bitki yerleştirmenin en pratik yolu.
  7. Sulamayı yarıya indirin. Kış kaybının bir numaralı sebebi fazla su. Toprağın üst 2-3 cm'ini parmağınızla kontrol edin, kuruysa sulayın; nemliyse geçin. Genelde haftada bir, yağış alan açık balkonda daha da az. Sulamayı sabah yapın, akşam sulanan ıslak toprak gece donma riskini artırır.
  8. Soğuk gecelere karşı basit koruma kurun. Don beklenen gecelerde bitki örtü bezi (agril) veya delikli şeffaf naylonu saksının üstüne kambur şekilde gerin; yaprağa temas etmesin. Saksıları duvar dibine ve birbirine yaklaştırın, kenardaki kapları streç köpük veya karton ile sarın. Kök bölgesini korumak yaprağı korumaktan önemlidir.
  9. Yapraktan yaprak hasat edin. Marulu kökten sökmek yerine dış yapraklardan 2-3 tane alın; merkez büyümeye devam eder, aynı bitkiden aylarca toplarsınız. Roka ve ıspanakta bitkinin üçte birinden fazlasını bir kerede almayın. Makas kullanın, koparırken kök oynatmayın.
  10. Ayda bir hafif besleyin. Büyüme yavaş olduğu için yüksek dozda gübreye gerek yok. Seyreltilmiş solucan gübresi çayı veya azot ağırlıklı sıvı gübreyi yarım dozda, ayda bir kez uygulayın. Sıcaklık 5 derecenin altına inmişse gübre vermeyin, bitki alamaz.

Sık yapılan hatalar